'Gehangen heiligen'

dinsdag 23 mei 2017

Op 29 juni 1867 werden de negentien 'Martelaren van Gorcum' - onder wie elf franciscanen - door paus Pius IX heilig verklaard. Bij gelegenheid van de herdenking hiervan, 150-jaar later, verschijnt het boek 'Gehangen heiligen'. Het wordt op 30 juni gepresenteerd.

In het voorwoord schrijft Rob Hoogenboom, provinciaal van de Nederlandse franciscanen: "Het is van alle tijden: mensen worden om hun geloof, levensbeschouwing of politieke opvattingen opgepakt, gevangengezet, gefolterd en ter dood gebracht. De eerste christenen in Rome, de moslims tijdens de Kruistochten, tegenstanders van dictatoriale regimes, christenen in communistische landen; en zie wat IS doet met onschuldige mensen in het Midden-Oosten."

Slachtoffers
De provinciaal wijst erop dat slachtoffers van dergelijke haat en geweld iconen en voorbeelden worden van mensen die na hen leven: "Voorbeelden van trouw, onverzettelijkheid, onkreukbaarheid en moed omdat ze volharding toonden in hun lijden. In de R.-K. Kerk zijn velen van hen heilig verklaard." De martelaren van Gorcum zijn zulke slachtoffers geworden. "In 1572 opgehangen in een turfschuur omwille van hun trouw aan het geloof, maar ook vanwege een algemene onvrede met de positie en rol van de kerk in hun tijd", aldus Rob Hoogenboom. "Deze moedige Martelaren van Gorcum zijn in 1880 de patroonheiligen geworden van de Nederlandse Provincie van de Orde der Minderbroeders Franciscanen."
 
Portretten
De dramatische gebeurtenissen van gevangenneming en folteringen van deze geestelijken, honger en koude, spot en bedreigingen - twee weken lang - doen een beroep op hun geloof en geweten. Ze worden aangespoord om, al was het maar in schijn, af te vallen van het geloof en zo hun leven  te redden. Het is intrigerend te achterhalen welke gevoelens en gedachten zij gehad kunnen hebben. Tegen de economische, sociale, politieke en religieuze achtergrond van die tijd, wordt in het boek Gehangen heiligen een aantal portretten geschilderd met geheel eigen - ook voor mensen van vandaag herkenbare - karakters. Beschreven wordt het proces van zalig- en heiligverklaring  en de daaropvolgende verering, mede aan de hand van verslagen in de pers en ooggetuigenverslagen van de festiviteiten in 1867.
 
Auteurs

  • Henrik Roelvink ofm, eredoctor theologie van de universiteit van Uppsala (Zweden); gardiaan van de communiteit van de franciscanen te Nijmegen.
  • Roy Tepe, zelfstandig onderzoeker 'iconografie van de Martelaren van Gorcum'; gastconservator Gorcums Museum.
  • Henk Lugtenburg, secretaris van de Bisschoppelijke Brielse Commissie; gids in de bedevaartkerk in Brielle.
  • Ton Peters ofm (red), archivaris  van de Nederlandse provincie van de minderbroeders franciscanen; gardiaan van de communiteit van de franciscanen te Utrecht. 

 
Ton Peters ofm (red.), Gehangen heiligen: de martelaren van Gorcum, Uitgeverij Abdij 
van Berne, Heeswijk 2017, 160 blz., geïllustreerd, full colour, € 19,95.
 
Ton Peters ofm
 
Verschenen in Franciscanen.nl, mei/juni 2017.

webdesign: Artis.